آیا همه میتوانند از اپلیکیشن ساختهشده با هوش مصنوعی شما استفاده کنند؟ راهنمای ساده دسترسپذیری
دسترسپذیری اپلیکیشن یعنی همه بتوانند از اپ شما استفاده کنند، نه فقط خود شما — کسی که صفحهاش را بزرگنمایی میکند، کسی که با یک انگشت شست تایپ میکند، یا کسی که قرمز را از سبز تشخیص نمیدهد. سه بررسی سریع بیشتر ایرادها را نشان میدهد: بزرگنمایی، رنگ، و صفحهخوان.
وقتی اپلیکیشنی را با هوش مصنوعی میسازید، آن را همانطور تست میکنید که خودتان استفاده میکنید: با چشمهای خودتان، با صفحهنمایش خودتان، با همان دو دستی که ثابت روی لپتاپ گذاشتهاید. مشکل اینجاست که بخش قابلتوجهی از افرادی که اپ شما را باز میکنند، اینطور استفاده نمیکنند. یک نفر متن گوشیاش را دو برابر اندازهٔ معمول بزرگ میکند. یک نفر نمیتواند پیام خطای قرمز شما را از متن سیاه اطرافش تشخیص دهد. یک نفر بچه بغلش است و با یک انگشت شست تایپ میکند. دسترسپذیری اپلیکیشن یعنی همین: آیا این افراد هم میتوانند کارشان را انجام دهند؟ سوالی که اغلب اپهای ساختهشده با هوش مصنوعی هرگز از خودشان نمیپرسند.
برای رسیدگی به این موضوع نیازی به مدرک دانشگاهی یا تیم انطباق ندارید. فقط باید بدانید اپها معمولاً در چه چهار پنج نقطهای افراد را کنار میگذارند، و چطور از ابزار ساخت اپتان بخواهید آنها را برطرف کند. بگذارید موارد رایج را با چند داستان نشانتان بدهم، چون وقتی یک بار دیدیدشان، تشخیصدادنشان خیلی راحتتر میشود.
چرا وقتی کسی صفحه را بزرگنمایی میکند، چیدمان اپ من به هم میریزد؟
چون اغلب اپهای ساختهشده با هوش مصنوعی برای یک اندازهٔ متن ثابت طراحی میشوند؛ پس وقتی کسی متن گوشی یا مرورگرش را بزرگتر میکند — کاری که خیلیها انجام میدهند، بهخصوص افراد بالای شصت سال — دکمهها روی هم میافتند، ستونها به یک انبوه درهمریخته تبدیل میشوند و کنترلها زیر هم میلغزند.
یکی از سازندههایی که میشناسم برای آرایشگاه مادرش یک اپ نوبتدهی مرتب و شیک ساخته بود. ظاهرش عالی بود. بعد مادرش آن را باز کرد و اولین کاری که کرد — مثل خیلی از افراد بالای شصت سال — این بود که با دو انگشت متن را بزرگتر کرد. چیدمان از هم پاشید. دکمهها روی هم افتادند، دکمهٔ «رزرو» زیر منو رفت، و ستون ساعتها به انبوهی درهمریخته و غیرقابلخواندن تبدیل شد.
این رایجترین ایراد دسترسپذیری در اپهای ساختهشده با هوش مصنوعی است و تا وقتی کسی بزرگنمایی نکند، دیده نمیشود. از ابزار ساخت اپتان بخواهید: «مطمئن شو چیدمان حتی وقتی متن تا ۲۰۰٪ بزرگنمایی میشود هم درست کار کند. چیزی نباید روی هم بیفتد یا بریده شود.» بعد خودتان تستش کنید — روی گوشیتان اندازهٔ فونت سیستم را به بزرگترین حالت ببرید و اپتان را باز کنید. اگر چیدمان به هم ریخت، این اولین چیزی است که باید درست کنید.
چرا اپ من نباید فقط از رنگ برای نشاندادن وضعیت استفاده کند؟
چون تقریباً از هر دوازده مرد، یک نفر رنگها را متفاوت میبیند — رایجترین حالتش قرمز و سبز است — پس وضعیتی که فقط با یک نقطهٔ قرمز در برابر یک نقطهٔ سبز نشان داده شود، برای او یکسان به نظر میرسد و واقعاً نمیتواند «پرداختشده» را از «سررسیدگذشته» تشخیص دهد.
یک فریلنسر ابزاری برای پیگیری فاکتورها ساخته بود که وضعیت را فقط با رنگ نشان میداد — نقطهٔ سبز، نقطهٔ قرمز. یکی از مشتریهایش که کوررنگی قرمز-سبز داشت، بارها فاکتورهایی را که قبلاً پرداخت کرده بود دوباره پرداخت میکرد، چون این دو نقطه برایش یکسان به نظر میرسیدند. اطلاعات آنجا بود؛ فقط برای او قابلدیدن نبود.
راهحلش یک عادت است، نه یک ویژگی: هیچوقت رنگ را تنها راه بیان یک پیام نکنید. کنار رنگ، یک کلمه، یک آیکون یا یک شکل هم بگذارید. کنار قرمز، بنویسید «سررسیدگذشته». کنار سبز، یک علامت تیک بگذارید. برای فیلدهای اجباری، یک ستاره و کلمهٔ «الزامی» بگذارید، نه فقط یک حاشیهٔ قرمز. رنگ میتواند بماند؛ فقط نباید تنها حامل پیام باشد.
چرا صفحهخوانها فقط میگویند «دکمه» و اسمش را نمیبرند؟
چون یک دکمهٔ آیکونی بدون برچسب — سطل زباله، مداد، ذرهبین بدون هیچ کلمهای — هیچ متنی برای اعلامکردن ندارد که صفحهخوان (نرمافزاری که افراد نابینا و کمبینا برای شنیدن محتوای صفحه استفاده میکنند) بخواندش؛ پس دقیقاً میگوید «دکمه». نه «حذف». نه «ویرایش». فقط «دکمه».
ابزارهای ساخت اپ مبتنی بر هوش مصنوعی عاشق دکمههای آیکونی تمیز هستند، چون مدرن به نظر میرسند. اما تصور کنید اپی را استفاده میکنید که هر کنترلش «دکمه» نامیده میشود و باید حدس بزنید کدام است. لازم نیست به هر آیکون متن قابلمشاهده اضافه کنید — کافی است مطمئن شوید هر کنترل زیرش یک اسم دارد، حتی یک اسم نامرئی که فقط صفحهخوان آن را اعلام میکند. از ابزار ساخت اپتان بخواهید: «به هر دکمهٔ آیکونی یک برچسب قابلدسترسی بده — آیکون سطل زباله باید بهعنوان «حذف» و آیکون مداد بهعنوان «ویرایش» اعلام شود.» این یک تغییر کوچک است، اما همان تفاوتی است که بین اپی که یک کاربر نابینا میتواند در آن پیمایش کند و اپی که فقط دیواری از دکمههای بینام است، وجود دارد.
دکمههای قابللمس در یک اپ موبایل باید چقدر بزرگ باشند؟
قاعدهٔ تقریبیای که طراحان استفاده میکنند این است که هر چیز قابللمس باید حدود ۴۴ پیکسل باشد — تقریباً به اندازهٔ نوک انگشت — و فاصلهٔ واقعی هم داشته باشد تا دو عنصر قابللمس چسبیده به هم نباشند.
یک بار ببینید کسی اپتان را با یک دست، در اتوبوس استفاده میکند. انگشت شست پهن و نادقیق است، اتوبوس در حال حرکت است، و دکمهٔ «X» برای بستن فقط یک نقطهٔ ۱۶ پیکسلی در گوشهٔ صفحه است. دو بار جایش را اشتباه میزند، یک بار به چیز پشتش میخورد، و بیخیال میشود. دکمههای کوچک و شلوغ فقط یک آزاردهندگی نیستند، یک مشکل دسترسپذیریاند — بیشترین آسیب را به افرادی میزنند که دستشان میلرزد، انگشتهای درشتتری دارند، یا در محیطی در حال حرکت هستند. از ابزار ساخت اپتان بخواهید: «دکمههای قابللمس را حداقل ۴۴ پیکسل کن و بینشان فاصله بگذار تا کاربران روی چیز اشتباه نزنند.» بعد امتحانش کنید: اپ را روی گوشیتان باز کنید و در حالی که راه میروید، با یک دست عمل اصلی را انجام دهید. اگر مدام جای اشتباه میزنید، بقیه هم همینطور خواهند بود.
چطور در پنج دقیقه دسترسپذیری اپم را تست کنم؟
بیشتر این موارد را میتوانید بدون هیچ ابزاری، فقط با سه بررسی سریع روی صفحهای که کاربران بیشترین استفاده را از آن میکنند، خودتان پیدا کنید:
- بزرگنمایی کنید. متن گوشی یا مرورگرتان را به بزرگترین حالت ببرید و صفحهٔ اصلی را باز کنید. آیا چیزی روی هم میافتد، ناپدید میشود یا بریده میشود؟
- رنگ را حذف کنید. به هر جایی از اپتان نگاه کنید که رنگ برای بیان چیزی استفاده شده — وضعیت، خطاها، فیلدهای اجباری. اگر همهچیز را خاکستری تصور کنید، باز هم میفهمید ماجرا چیست؟ اگر نه، یک کلمه یا آیکون اضافه کنید.
- صفحهخوان را برای دو دقیقه روشن کنید. هم آیفون (VoiceOver) و هم اندروید (TalkBack) یک صفحهخوان داخلی دارند. آن را روشن کنید، چشمهایتان را ببندید، و سعی کنید همان کاری را انجام دهید که اپتان برایش ساخته شده. بلافاصله میشنوید کدام دکمهها بیناماند.
هیچکدام از اینها نیاز به توسعهدهندهبودن ندارد. فقط باید پنج دقیقه دست از تستکردن بهعنوان خودتان بردارید و بهجای آن، مثل کسی تست کنید که دستها، چشمها یا صفحهاش با شما فرق دارد.
لازم نیست همهچیز را یکجا درست کنید. صفحهای را انتخاب کنید که کاربران بیشترین استفاده را از آن دارند — فرم رزرو، ثبتنام، لیست اصلی — و آن یکی را جوری درست کنید که در حالت بزرگنمایی، بدون رنگ، و در حالت خواندهشدن با صدا هم درست کار کند. همان یک صفحه، اگر درست انجام شود، افراد بیشتری را پوشش میدهد تا یک بررسی کامل دسترسپذیری روی گوشههایی که هیچکس سر نمیزند. از همانجا شروع کنید، و نفر بعدی که با یک انگشت شست و یک صفحهٔ بزرگنماییشده اپتان را باز میکند، بهجای اینکه فرار کند، تبدیل به یک کاربر واقعی میشود.