Giải pháp thay thế WordPress: vì sao trang web của bạn tự dưng bị lỗi (và bây giờ phải làm gì)

Ông Beto mở một cửa hàng ngũ kim ở Aguascalientes đã được hai mươi hai năm. Trang web của ông thì mới sáu năm. Một sáng thứ Hai, con gái ông gửi cho ông một ảnh chụp màn hình: chỗ trước đây là logo, giờ mở cửa và số điện thoại, giờ chỉ còn dòng chữ “Lỗi kết nối đến cơ sở dữ liệu”.

Điều đầu tiên ông nói với tôi khi gọi điện là: “tôi có đụng vào gì đâu”.

Tôi biết. Và đó chính xác là vấn đề. WordPress — hệ thống mà phần lớn các trang web doanh nghiệp ở Mexico đều dùng — không phải là một tệp cố định: đó là một cỗ máy được lắp ráp từ nhiều mảnh ghép của nhiều tác giả khác nhau, và qua năm tháng, chúng dần không còn “nói chuyện” được với nhau nữa. Nếu bạn đang tìm một giải pháp thay thế WordPress vì trang web của mình tự dưng bị lỗi, đây là chuyện đã xảy ra và đâu là những lựa chọn thực sự của bạn.

Vì sao trang web của tôi tự lỗi trong khi không ai đụng vào nó?

Trang WordPress của bạn không phải là một tệp. Đó là một cỗ máy được ráp từ những mảnh ghép của nhiều tác giả khác nhau.

Có WordPress. Có giao diện (theme) — chính là phần thiết kế — do một người khác làm ra. Và có các plugin: plugin cho biểu mẫu, plugin cho thư viện ảnh, plugin cho bộ nhớ đệm, plugin cho bản đồ. Mỗi mảnh ghép do một nhóm khác nhau duy trì, mỗi bên cập nhật theo lịch riêng của mình, không hề báo trước cho bạn.

Khi tất cả đều được cập nhật đầy đủ, mọi thứ chạy tốt. Nhưng khi sáu năm trôi qua mà không ai đụng đến, bạn có đến mười lăm mảnh ghép thuộc mười lăm thời kỳ khác nhau, đang cố làm việc cùng nhau. Trang web không lỗi vì bạn đã làm gì. Nó lỗi vì nền đất bên dưới đã dịch chuyển.

Vì sao tôi lại được lắp WordPress trong khi tôi chưa từng yêu cầu điều đó?

Vào năm 2019, đó là một lựa chọn hợp lý: hầu hết những người làm trang web ở Mexico đều biết dùng nó, giấy phép miễn phí, và nó phù hợp với gần như mọi nhu cầu.

Vấn đề không nằm ở WordPress. Vấn đề là người ta giao nó cho bạn như thể đó là một bức tranh chỉ việc treo lên tường, trong khi thực ra nó giống một chiếc xe bán tải hơn: chạy rất tốt, nhưng cần được bảo dưỡng định kỳ. Không ai nói cho bạn biết điều đó, và nó cũng chẳng có đèn báo nào sáng lên khi đến hạn.

Điều gì thường hỏng đầu tiên trên một trang WordPress?

Xếp theo tần suất tôi gặp phải: một bản cập nhật, dịch vụ hosting, hoặc biểu mẫu liên hệ.

1. Một bản cập nhật. Plugin tự động cập nhật, còn giao diện thì vẫn là bản từ năm 2019, và thế là chúng không còn hiểu nhau nữa. Lúc đó, màn hình trắng xóa hoặc thông báo lỗi hiện ra.

2. Dịch vụ hosting. Máy chủ của bạn nâng cấp lên một phiên bản PHP mới hơn — ngôn ngữ lập trình mà WordPress chạy trên đó — và giao diện cũ của bạn không “nói” được ngôn ngữ đó nữa. Ở đây không ai làm sai điều gì cả: ngôi nhà đã thay đổi, và món đồ nội thất không còn vừa nữa.

3. Biểu mẫu liên hệ. Và đây mới là cái đắt giá. Trang web trông vẫn hoàn hảo, mọi thứ vẫn tải được… nhưng đã mấy tháng nay chẳng có tin nhắn nào đến được với ai. Có thể plugin đã ngừng gửi đi, hoặc chúng vẫn đang chạy thẳng vào hộp thư của cậu kỹ thuật viên đã làm trang web cho bạn từ năm 2019.

Để ý sự khác biệt này, vì đây mới là phần quan trọng. Trang web sập thì bạn biết ngay trong ngày: con gái, cháu trai, hay một khách hàng sẽ gọi báo cho bạn. Nhưng biểu mẫu hỏng thì không bao giờ bị phát hiện. Điện thoại đơn giản là ngừng reo, còn bạn thì chỉ nghĩ rằng tháng này ế khách.

Ở cửa hàng ngũ kim của ông Beto, hộp thư nhận từ biểu mẫu là một tài khoản mà đã nhiều năm không ai mở ra xem. Không có cách nào biết được đã có bao nhiêu yêu cầu báo giá bị mắc kẹt trong đó — và chính vì vậy mà nó đau.

”Trang web của tôi bị hack” nghĩa là sao?

Không phải bạn bị nhắm tới riêng: đó là những chương trình tự động quét qua hàng triệu trang web để tìm các phiên bản plugin cũ đã có lỗ hổng, giống như kẻ đi dọc một con phố thử từng cánh cửa xem cái nào không khóa. Nếu trang của bạn đã lâu không được cập nhật, sớm muộn gì cũng sẽ có người báo rằng bạn đã bị hack.

Và triệu chứng hầu như không bao giờ là trang bị sập. Nó kín đáo hơn nhiều: mở từ điện thoại thì bị chuyển hướng sang một trang khác không phải của bạn, hoặc Google gắn cảnh báo đỏ lên trang, hoặc bên hosting báo rằng từ tài khoản của bạn đang gửi đi hàng nghìn email spam. Với một doanh nghiệp, điều này còn tệ hơn cả việc trang bị sập: bạn vẫn “mở cửa”, nhưng lại đang đẩy khách hàng sang chỗ khác.

WordPress thực sự có ưu thế ở đâu

Đừng đổi chỉ vì theo trào lưu. Có ba trường hợp mà WordPress vẫn là câu trả lời đúng:

• Bạn có một cửa hàng trực tuyến thực thụ. Hàng trăm sản phẩm, nhiều biến thể, quản lý tồn kho, hóa đơn. Đó đã là một phần mềm thực sự, và WordPress kết hợp với WooCommerce làm rất tốt việc này.
• Bạn đã viết blog nhiều năm. Nếu hai trăm bài viết đang mang khách từ Google về cho bạn, việc chuyển đi là một dự án nghiêm túc. Đừng làm điều đó một cách hời hợt.
• Bạn đã có người chăm sóc trang web. Nếu có ai đó thu phí hàng tháng, cập nhật đều đặn mỗi tháng và trả lời bạn ngay khi có sự cố, thì bạn đang ổn.

Nhưng nếu trang web của bạn chỉ gồm năm mục nói bạn là ai, bạn bán gì, bạn ở đâu và làm sao để liên hệ — trường hợp của gần như mọi doanh nghiệp nhỏ — thì bạn đang trả tiền bảo dưỡng cho một chiếc xe bán tải chỉ để đi ra đầu ngõ.

Đâu là giải pháp thay thế WordPress nếu bạn không muốn phải cập nhật bất cứ thứ gì?

Giải thích rất nhanh gọn: bạn mô tả doanh nghiệp của mình, và một trang web hoàn chỉnh được xuất bản, kèm đường dẫn riêng. Không có plugin nào cả.

Không phải plugin là thứ xấu. Vấn đề là ở đây hoàn toàn không có: không có gì tự cập nhật lúc ba giờ sáng rồi sáng ra “cãi nhau” với phần còn lại của hệ thống.

Ông Beto đã viết đúng nguyên văn như thế này:

“Một trang web cho cửa hàng ngũ kim của tôi ở Aguascalientes. Có ghi giờ mở cửa, từ thứ Hai đến thứ Bảy từ 8 giờ đến 7 giờ tối, các thương hiệu tôi đang kinh doanh, rằng chúng tôi làm chìa khóa dự phòng và cắt kính theo kích thước yêu cầu, địa chỉ kèm bản đồ, số điện thoại của tôi, và một nút WhatsApp để khách nhắn xin báo giá.”

Trang web ra đời với đầy đủ các mục, bản đồ và nút WhatsApp. Chỉ hai mươi phút sau, chính ông đã tự chỉnh sửa lại: ông quên chưa nói rằng cửa hàng còn cung cấp giá sỉ cho thợ ống nước và thợ xây, và thứ Bảy thì đóng cửa lúc 3 giờ chiều.

Một điều cần nói thẳng để công bằng: máy chủ lưu trữ trang web của bạn ở đây không thuộc sở hữu của bạn — và ở WordPress cũng vậy thôi. Thứ thực sự phải thuộc về bạn, ở cả hai bên, là tên miền và nội dung văn bản của bạn.

Làm sao để chuyển khỏi WordPress mà không mất gì?

1. Trước tiên, kiểm tra xem tin nhắn của bạn đang đi về đâu. Hãy vào trang web của mình như một khách hàng và tự gửi một tin nhắn qua biểu mẫu liên hệ. Nếu tin nhắn không đến được với bạn, thì bạn đã biết nên bắt đầu từ đâu — và vì sao tháng này lại ế khách.
2. Sao lưu lại toàn bộ văn bản và hình ảnh. Giá cả thì bạn thuộc lòng; nhưng đoạn văn “về chúng tôi” thì không. Hãy lưu nó vào điện thoại trước khi động vào bất cứ thứ gì.
3. Tên miền để dành đến cuối cùng. Chỉ trỏ nó sang trang web mới khi bạn đã thấy trang mới hoạt động ổn, không phải trước đó. Và đừng hủy trang cũ ngay trong ngày: cứ để nó thêm một tuần nữa, chẳng tốn kém gì cả.

Có hai câu hỏi luôn được đặt ra. Thứ hạng của bạn trên Google chủ yếu gắn với tên miền: nếu bạn giữ nguyên tên miền, bạn không phải bắt đầu lại từ số không — chỉ cần đảm bảo trang mới nói đúng những nội dung đó, bằng đúng những từ khóa mà mọi người tìm kiếm (ví dụ “cửa hàng ngũ kim ở Aguascalientes”, “cắt kính theo kích thước”). Còn nếu bạn không còn quyền truy cập vào trang cũ vì người từng làm nó cho bạn không trả lời nữa, cũng đừng lo lắng: thứ duy nhất bạn cần lấy lại là tên miền.

Trước khi đến lượt bạn gặp “ngày thứ Hai của lỗi hệ thống”

Nếu trang web của bạn đã hơn một năm không ai mở ra kiểm tra, đừng đợi đến khi một sáng nào đó nó hiện lên một thông báo lạ. Hãy làm đúng một việc ngay hôm nay: mở trang web bằng điện thoại và tự gửi cho mình một tin nhắn qua biểu mẫu liên hệ.

Nếu tin nhắn đến, bạn vẫn còn thời gian. Nếu không đến, thì đó chính là câu trả lời của bạn.

Và nếu bạn thật sự không muốn phải theo dõi xem có bản cập nhật nào đang chờ hay không, hãy mô tả doanh nghiệp của mình cho Proyecta giống như cách bạn kể cho một khách hàng, rồi xuất bản trang web. Việc này sẽ tốn ít thời gian hơn cả một cuộc gọi để hỏi xem người ta tính phí bao nhiêu cho việc kiểm tra lại trang web hiện tại của bạn.